TSB (Tryptic Soy Broth) Nedir?
TSB (Tryptic Soy Broth), geniş spektrumlu mikroorganizma gelişimini destekleyen, non-selektif, besleyici sıvı bir kültür ortamıdır. İçeriğinde pankreatik kazein hidrolizatı ve papaik soya unu hidrolizatı bulunur. Bu yapı, mikroorganizmalar için kolay erişilebilir amino asitler, azot kaynakları ve büyüme faktörleri sağlar.
TSB’nin temel karakteristiği, stres altındaki veya düşük seviyede bulunan mikroorganizmaları toparlama ve çoğaltma yeteneğidir. Bu nedenle doğrudan sayım besiyeri değil, çoğunlukla ön zenginleştirme (pre-enrichment) ve varlık/yokluk temelli analizlerde kullanılır.
FTM (Fluid Thioglycollate Medium) Nedir?
FTM (Fluid Thioglycollate Medium), hem aerob hem de anaerob mikroorganizmaların gelişimini desteklemek üzere tasarlanmış, oksijen gradyenti oluşturan sıvı bir besiyeridir. İçeriğinde tiyoglikolat ve L-sistin gibi indirgen maddeler bulunur. Bu bileşenler ortamda çözünmüş oksijeni bağlayarak düşük redoks potansiyeli oluşturur.
Besiyerinde bulunan düşük orandaki agar, oksijenin hızlı difüzyonunu engeller ve tüp boyunca üstten alta doğru oksijenli–oksijensiz bir yapı meydana getirir. Bu özellik FTM’yi özellikle sterilite testleri için vazgeçilmez kılar.
Nerelerde Kullanılır?
TSB, başta gıda ve içecek sektörü olmak üzere, kozmetik, yem, çevresel izleme ve hijyen doğrulama çalışmalarında yaygın olarak kullanılır. Ham madde, son ürün, ekipman yüzeyleri ve ortam örneklerinde genel mikrobiyal varlığın araştırılması amacıyla tercih edilir.
FTM ise daha çok ilaç, tıbbi cihaz, biyoteknoloji ve steril ürün üretiminde kullanılır. Farmakopelere göre yapılan sterilite testlerinde, özellikle anaerob ve fakültatif anaerob kontaminasyon riskinin değerlendirilmesi için temel besiyerlerinden biridir.
Mikrobiyolojik Açıdan Önemi
Her iki besiyeri de doğrudan koloni sayımı sağlamaz; ancak asıl değerleri, gizli kalabilecek kontaminasyonları ortaya çıkarma kapasiteleridir. Katı besiyerlerinde gelişemeyen, çevresel streslere maruz kalmış veya sayıca çok az olan mikroorganizmalar bu sıvı ortamlarda metabolik olarak aktif hale gelir.
Bu yönüyle TSB ve FTM, yanlış negatif sonuç riskini azaltan, kalite güvence zincirinde erken uyarı mekanizması işlevi gören kritik araçlardır.
Analiz Süreci Nasıl Yürütülür?
Numune alma aşamasında aseptik çalışma esastır. Gıda ve ham madde analizlerinde belirli gramajdaki numune doğrudan broth içine eklenir veya stomacher ile hazırlanmış süspansiyon kullanılır. Yüzey analizlerinde steril swab, doğrudan besiyeri içine bırakılır. Sterilite testlerinde ürün, ilgili farmakopeye uygun hacimde besiyerine inoküle edilir.
TSB genellikle 30–35 °C’de inkübe edilir. FTM için 30–35 °C yaygın olmakla birlikte bazı protokollerde 20–25 °C alternatif olarak uygulanır. İnkübasyon süresi analiz amacına göre değişmekle birlikte sterilite testlerinde 14 güne kadar uzatılır.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Değerlendirme esas olarak görsel gözlem ile yapılır. Bulanıklık, çökelti, yüzeyde film tabakası veya gaz oluşumu pozitif gelişim göstergesi olarak kabul edilir. TSB’de homojen bulanıklık genellikle aerob bakteriyel gelişimi işaret eder.
FTM’de ise gelişimin konumu ayrıca anlam taşır. Üst kısımda gözlenen büyüme aerob mikroorganizmaları, besiyerinin alt kısımlarındaki gelişim ise anaerob veya mikroaerofilik bakterileri düşündürür. Rezazurin indikatörünün pembe renge dönmesi ortamda oksijen artışını gösterir ve yorumlama sırasında dikkate alınır.
Pozitif sonuç elde edilen örnekler, tanımlama ve doğrulama amacıyla uygun katı besiyerlerine pasajlanır. Negatif sonuçlar ise ancak inkübasyon süresi tamamlandıktan sonra geçerli kabul edilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar
Besiyerlerinin hazırlanması, saklanması ve kullanımı sırasında sıcaklık, sterilite ve raf ömrü mutlaka kontrol edilmelidir. FTM’nin aşırı çalkalanması oksijenlenmeye yol açarak anaerob koşulları bozabilir. TSB’de ise kontaminasyon riski yüksek olduğundan açıldıktan sonra uzun süre bekletilmemelidir.
Yanlış inkübasyon sıcaklığı, yetersiz süre veya hatalı numune transferi, analiz sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle TSB ve FTM, yalnızca besiyeri değil, bir yöntem disiplini olarak ele alınmalıdır.
İlginizi Çekebilecek Ürünler