UV Işınları ile Ortam Sterilizasyonu

104920 kez okundu

8 yıl önce eklendi

Ana Sayfa » Makale-Yöntem » Gıda Hijyeni ve Güvenliği» UV Işınları ile Ortam Sterilizasyonu

Mikroorganizmalar, tüm diğer canlılar gibi uygun ortamlar bulduklarında beslenerek çoğalır, toprak, hava, insan vücudu ve tüm doğa koşullarında yaşayabilirler. Mikroorganizmaların bir kısmı, günlük hayatımızın bir parçası olup, gerek vücudumuzda yaşamaları, gerekse hava veya gıdalar yoluyla vücudumuza girmeleri sonucunda herhangi bir hastalık yapıcı etkileri bulunmaz.

Bununla birlikte, bazı özel durumlarda (çeşitli hastalıklar, vücut direncinin düşmesi vb) insan vücudu gerek içinde yaşayan mikroorganizmalara, gerekse dış ortamdan aldığı veya alabileceği mikroorganizmalara karşı gerekli savunma mekanizmasına sahip olmayabilir. Yine bulunduğumuz ortamların veya yediğimiz gıdaların fazla miktarda zararlı mikroorganizma içermesi durumunda da çeşitli enfeksiyonlar veya gıda zehirlenmeleri meydana gelebilmektedir. Bu durumda, yaşadığımız ve çalıştığımız ortamların, yediğimiz gıdaların ve gıdaların üretildiği ortamların da temiz ve patojen mikroorganizmalardan arındırılmış olması büyük önem taşımaktadır.

Ortam temizliği, özellikle gıda ve sağlık sektöründe hassasiyetle yaklaşılması gereken bir konudur. Gıda sektöründe, üretilen ürünlerin içerisinde bulunabilecek veya bulunmasına izin verilmeyen mikroorganizmalar yönetmeliklerde belirtilmiştir. Bu standartları sağlayabilmek adına, üretim ve ürün analizlerinin yapıldığı ortamların da belli standartları sağlayacak temizlikte olmaları gerekmektedir. Mikroorganizmaların çok çeşitli oldukları ve ortam koşullarına kolaylıkla uyum sağlayarak yaşamlarını devam ettirdikleri göz önüne alındığında, gıda üretimi konusunda ortam hijyeninin ne kadar hassas bir konu olduğu da anlaşılabilmektedir. Bu makalede ortam dezenfeksiyonunda sıklıkla kullanılan yöntemlerden olan UV dezenfeksiyondan bahsedilmektedir.

UV ışınları gerek dezenfeksiyon, gerekse de sterilizasyon amacı ile kullanılabilir. Dezenfeksiyon ile sterilizasyon farklı terimlerdir. Sterilizasyon, bir maddenin üzerinde veya içinde bulunan tüm mikroorganizmalardan arındırılma işlemidir. Bu işlem sonrasında hastalık yapan (patojen) ve yapmayan tüm mikroorganizmalar öldürülmektedir. Dezenfeksiyon ise, patojen mikroorganizmaların inaktive edilmesi anlamına gelmektedir. Dezenfeksiyon işleminin dereceleri ve aşamaları olabilmekle birlikte (inaktive edilmesi istenen mikroorganizmalara göre), sterilizasyonun dereceleri yoktur. Bir  ürün veya ortam sterildir veya steril değildir. Dezenfeksiyonun dozu, uygulanacak materyal veya ortama, ortamın içerdiği mikroorganizma sayısına ve dezenfekte edilecek ortam veya materyalde bulunmasına izin verilen mikroorganizma miktarına göre değişkenlik gösterebilir. Dezenfeksiyon için kullanılan etken maddeye dezenfektan adı verilir.

Dezenfeksiyonu etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler, uygulanan dezenfektanın ve uygulama yapılan ortamın özelliklerine göre değişkenlik gösterirler:

Dezenfektan maddenin konsantrasyonu: Dezenfektan maddenin etkisi konsantrasyonla doğru orantılı olarak artmaktadır.

Etki süresi: Dezenfektan veya kimyasal maddenin mikroorganizmalar üzerine etkili olabilmesi için belirli bir süre geçmesi gerekir. Etki süresi uygulanan kimyasal maddeye ve uygulandığı ortam şartlarına göre değişir.

Isı: Isı arttıkça dezenfektan maddenin etkisi de buna paralel olarak artar. Her 10°C’lik ısı artışı, etkinliği en az bir kat arttırmaktadır.

pH: Ortamın pH'sı ne kadar nötrden uzak olursa etki o denli artar.

Organik maddeler: Ortamda bulunan organik maddeler dezenfeksiyon işlemini olumsuz yönde etkiler.

Mikroorganizmaya bağlı etkiler: Mikroorganizmanın cins ve türleri ile bulunduğu
yaşam evresine dezenfektan maddelerin etkisi değişiktir. Bakterilerin spor formları, vejetatif formlarına  göre dezenfektan maddelere karşı oldukça dirençlidir. Ayrıca bakterilerin üreme fazları, sayıları ve diğer özel yapıların varlığı etkilidirler.

UV ışınları genellikle ortam havası, ve yüzeylerin dezenfeksiyonunda, suyun ve cerrahi aletlerin sterilizasyonunda kullanılır. UV-A, UV-B ve UV-C olmak üzere üç tip UV ışını dezenfeksiyon ve sterilizasyon amacıyla kullanılabilir. UV ışınların türlerine göre dalga boyları:

UV-C ; 200 - 280 nanometre

UV-B ; 280 - 315 nanometre

UV-A ; 315 - 400 nanometre
 
 

Bu dalga boylarından UV-C ( 200 - 280 nanometre ) , mikroorganizmalar için en öldürücü dalga boyuna sahip olandır. Bu iki eşik arasındaki en öldürücü doz olan 264 nanometre dalga boyu , UV ile sterilizasyonun en etkili dalga boyudur. UV radyasyon kısa dalga boyu ve yüksek enerjisi nedeniyle her çeşit mikroorganizmayı öldürebilir.

UV lambalar, yüksek basınç ve düşük basınç lambaları olmak üzere iki tiptir. Düşük basınç tipli lambalar, ürettikleri UV enerjisinin çok büyük kısmını mikroorganizmalar üzerine en öldürücü etkili dalga boyu olan 264 nanometreye yakın tayflarda kullandıkları için tercih edilmektedirler. Bu lambaların ömürler 8000 ile 12000 saat arasında değişmektedir.

UV lambalar dezenfeksiyon ve sterilizasyon için uygun çözümler olmakla birlikte, UV-C ışınlarının insanlar üzerinde zararlı etkileri bulunmaktadır. Bu sebepten dolayı, UV lambalar çalışır halde iken ortamda bulunmaktan ve özellikle lambaya yakın mesafelerde durmaktan veya direkt temastan kaçınılmalıdır. UV ışınlarının göz ve cilt üzerindeki olumsuz etkileri bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmıştır. Günümüzde UV ışınlarının etkisini yok etmeden, kişiler ile direkt temasını engelleyen özel filtreler geliştirilmiştir. Filtreli UV lambalarının kullanıldığı ortamlarda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, lambalar açıkken ortamda kişilerin bulunmamasıdır.

UV sistemlerinin dezenfeksiyon ve sterilizasyonda kullanılmalarının, diğer kimyasallara göre belli başlı faydaları bulunmaktadır. Bunlar;

* Uygulaması basittir.
* Dezenfeksiyon kabiliyeti yüksektir
* Ortam ve/veya yüzeyde yan ürün ve kalıntı madde oluşturmaz
* Korozif madde oluşumu yoktur
* Ekonomiktir

UV lambalar sadece üretim alanları ve hastane ortamlarında değil, insanların bir arada kalabalık olarak bulunduğu çocuk yuvaları, kafeteryalar, jimnastik salonları gibi kapalı yerlerde, havadaki patojen mikroorganizmaların sayısını azaltarak hava yolu ile bulaşan hastalıkların yayılımını engellemek için kullanılabilirler.

UV ışık armatürleri havası dezenfekte edilecek odaların tavanına monte edilir ve kullanım sırasında odada bulunan kişiler dışarı çıkartılır. Odada bulunması gerekli kişilerin uygun elbise ve gözlük kullanması gereklidir. Başka bir önlem olarak armatürün önüne bir siper koyarak odada bulunan kişilere direkt ışığın gelmesi engellenir. UV lambalar duvara veya tavana monte edilerek kullanılabilir. Ayaklı portatif UV lambalar da kullanılmaktadır.
 
Sonuç olarak; UV’nin genel özellikleri göz önüne alındığında, UV’nin dezenfeksiyon amaçlı kullanımında bazı noktalara dikkat edilmelidir. Bunların başında insanların UV ışık ile direkt temasının önlenmesi gelir. Ayrıca toz ve kir tabakası UV geçişini engellediğinden UV lambası sık sık temizlenmelidir. Belli aralıklarla UV lambalar değiştirilmelidir. UV lambalar –yukarıda da değinildiği gibi- belli bir ömre sahiplerdir. Bu ömür tükendiğinde, lamba yanıyor gibi görünse de antimikrobiyal etkinlik göstermeyecektir. Lambanın etkinlik ömrünü hesaplarken, UV lambaya sayaç takılabilir veya günlük belli periyotlarla çalışan lamba için genel bir hesaplama yapılabilir.

Hedefin ışık kaynağına uzaklığı azaldıkça UV’nin etkisi artacağından tüm hedefi görebilecek en kısa mesafe seçilmelidir.

UV ışığın gücünün (Watt) ve uygulama süresinin artması da antimikrobiyal etkiyi arttırmaktadır. Bu sebeple, hedef mikroorganizmalara (örneğin; sporlu bakteriler, virüsler) ve alanın büyüklüğüne göre; kullanılacak UV lambanın büyüklüğüne, lamba sayısına ve uygulama süresine karar verilmelidir.
 
Hava Temizliğinde Kullanılan Fanlı Ultraviyole Cihazlarımız İçin TIKLAYINIZ...




Etiketler ayaklı dezenfektan , uv ışınlarının gıdaya etkisi , gıda üretiminde uv kullanımı , uv ışınlarıyla dezenfeksiyon , ultraviyole lambanın göze etkisi , uv lamba ve armatürler , herhangi bir gıda üzerine makaleler , ultraviyole ışık gıdalar üzerinde nasıl bir etki yapar , ayaklı uv lamba , uv ışınları ile dezenfeksiyon fiyatları , uv lamba armatür , uv ışınlarının bakteri üremesine etkisi , uv lambası göz alınca ne yapmalıyız , dezenfekte edici uv lambalar , uv ışın dezenfekte , dezenfekte ışığı , gıda dezenfekte eden ışık , uv ışığın gıda üretiminde , uv lamba yanmıyor , uv etkisi , gida sektöründe uv işinlari , uv ışını nasıl dezenfekte eder , yüzey dezenfektan işini , uv ışınları gıdada nerede kullanılır , dezenfeksiyonda kullanılan ışınlar , uv ile ilgili makaleler , uv ile dezenfeksiyon , uv ışınla sterilizasyon , uv lambalara hangi bakterileri öldürüyor , hangi ışınlar sterilizasyon ve dezenfeksiyon yapar , sterilizasyon için uv lamba kullanimi , mikroorganizmalarda uv ışınlarının etkisi , uv nin etkileri , uv gıda uygulamaları , hastanede ultraviyole işinlari nerede kullanilir , uv ışınının kullanıldığı , mikroorganizmalarda uv işinin etkisi , gıdalarda kullanılan ışınlar , ultraviyole ışınlar nerelerde kullanılır , ışın ile dezenfeksiyon ne kadar sürede , uv dezenfeksiyonu makaleleri , mikroorganizma üremesi üzerine uv etkisi , gıdalarda kullanılan ışınlar ve ne amaçla kullanıldıkları , uv ışınları mikroorganizmaya etkisi , uv gıda , uv ışınlama , uv lamba ile ne kadar sürede sterilizasyon , uv işini ne için kullanilir , genel vücut hijyeni makale , uv ışını ile dirençli organik maddelerin giderimi , uv ışınları ile dezenfeksiyon , uv makaleler , uv ışınları ile sterilizasyon , dezenfektan lamba , uv lambasının öldürdüğü mikrop çeşitleri , temiz alan uv lamba mikrobiyoljik etkinliği , uv ışınları nasıl üretilir , uv ışınlarının etki mesafesi , uv hesaplama , hastane ultraviyole dezenfektan , uv dozunu etkileyen faktörler , uv ışığının antimikrobiyal etkisi , mikroorganizmalara uv etkisi , uv dezenfeksiyon , uv ışınları ışınları mikroorganizmalara nasıl etki der , uv çalışma ortamı özellikleri , uv lambalar nekadar zamanda değişmeli , dezenfekte lambası , uv c mikroorganizma , uv lamba dikkat , dezenfektan uygulama izni , uv uygulaması gıdalarda ne kadar etkilidir , uv dezenfeksiyonunu etkileyen faktörler , uv ışık mikroorganizma , uv ışık ile hijyen , uv ışınları , hijyenik ultra viole ışık , uv ışınları bakterileri nasıl öldürür , uv gıda , uv lamba ile sterilizasyon , ısı ile uygulanan dezenfektanlar , ultraviyole lamba kullanılarak yapılır. , uv lambası ile sterılızasyon nasıl olmalıdır , uv lamba sterilizasyonu , steri·li·zasyon lambaba , uv sterilizasyon cihazı nasıl kullanılır , uv dezenfeksiyon lamba , ultraviole ışını hijyende etkilimidir , uv ışını bakterileri kaç saniyede öldürür , uv lambalarla sterilizasyon , uv sterilizasyon lambaları etki alanı , sterilizasyon amaçlı uv lamba , uv ortam sterilizasyonu , u.v. lambası , uv sterilizasyonda uv , dezenfeksiyon uv işiği , gıdalarda ultraviyole ışınlarıyla sterilizasyon , ultraviyole ışını ile ortam temizliği , uv lamba ile dezenfeksiyon , uv ile su sterilizasyonu , hastanede kullanilan uv , ultraviyole ışınları ile dezenfeksiyon , portatif uv lamba teknik özellikleri , ultraviyole işininin göze direk temasi , uvc sterilizasyon ampulu , uv ışını ile dezenfeksiyon makale , uv ve gida , ultraviyole ışınları nerelerde kullanılır , ortam dezenfektanı , uv sterilizasyon , su sterilizasyonu için ultraviyole ampul , mayaların uv ile ışınlanması , hava dezenfeksiyonu , yüksek ısının kısa sürede uygulanması ışınlama , uv ışığı gıda , uv lambaları nerelerde kullanılır , bakteri sporu büyüklüğü , ultraviyole armatür , uv lambaları hangi sıklıkla değiştirilmelidir , ultraviyole dezenfeksiyon lamba fiyatları , uv lamba standartları , uv lamba nerede kullanılır , uv lamba tavan tipi armatür wat çeşitleri , uv lamba dezenfeksiyon , gıdada uvl kullanımı , dezenfekte ışıkları , uv lambaları hangi sıklıkla değiştirilmeli , uv armatür , ultraviyole ışınları nerede bulunur , patojenlerin dezenfeksiyonu için gereken uv dozu , uv lamba sterilizasyon , uv ışık , portatif uv-c , ayaklı uv lambası , uv ışığı , uv –fan hava dezenfeksiyon cihazı , ortamda uv uygulama , uv hangi durumlarda zararlı , uv ışınları nerelerde kullanılır hastane , dezenfekte edici ışın , uv ısıyı engellemek , steril su ultraviyole lamba fiyatı , uv lamba hesap , ultraviyole ışınların hastanede kullanım , uv ışını nasıl uygulanır , uv lamba çeşitleri , uv lamba armatür yapısı , uv lambası , uv lamba , uv lamba nerede bulunur , uv ışınlarının gıdalarda kullanım alanları , sterilizasyon için uv lamba , uv nin kullanım alanları , uv bakteri , uv ışık sterilizasyon , uv standartları , su dezenfeksiyonu için uv lamba , ultraviyole dezenfektan cihazları , ortam dezenfeksiyonu için ultraviyole cihazlar , uv sterilizasyon lambası , uv ışınları ile dezenfeksiyon süreleri , uv ışınları nerede kullanılır , ultraviyole lamba ile hava temizligi hastane , uv ışınları ve ısı , ultraviyole ışınlarının kullanıldığı yerler , ultraviyole lamba özellikleri , uv-c sistemleri hijyen , uv lamba kullanım alanları , nail uv lambalar fiyatları , ultraviyole lamba ile dezenfeksiyon , uv ışığı bakterilere nasıl etki eder , ultraviyole ışınları ile sterilizasyon , uv lamba fiyatları , steril ışık ampul , dezenfektanlar ile ilgili makaleler , ultraviyole ve göze etkileri , ultraviole sterilizatör lambaların ömrü var mı , ultraviyole ışını hangi ortamlarda bulunur , uv lamba nasıl kullanılır , uv lambanın mikrobiyolojik etkisi , mikrop kırıcı lamba göze zararı , mikrop kırıcı lambanın göze zararı , uv lamba ömrü , ultraviyole ampul özellikleri , ultraviyole lamba nedir , ultraviyole armatur , ultraviole lambası , mikrop ve bakteri öldüren ampullar , uv lamba zararları , ultraviyole ile sterilizasyon , uv lamba nasil hesaplanır , ortam havası uv cihazı , uv döteryum lamba ömrü , ultraviyole ışığın kullanım alanları , ultraviyole ışığı üretimi , UV dezenfeksiyon, UV lamba, UV sterilizasyon, UV ışınları, UV, ortam dezenfeksiyonu